Estás en: Proyecto 2004 - 05

PROXECTO INTEGRAL DE EDUCACIÓN MEDIOAMBIENTAL

“MIMANDO A NOSA HERDANZA”

  1.- FUNDAMENTACIÓN

O fundamento deste proxecto apóiase na situación que estamos a vivir en canto as relacións da humanidade co seu ambiente e as posibilidades que a educación ambiental ofrece para traballar cos nosos alumnos e alumnas para enfrontar positivamente esta realidade.

Xa dende a Revolución Industrial o desenvolvemento social e tecnolóxico está a causar graves impactos sobre o entorno global: contaminación química de augas e atmosfera, ruídos, cambios no clima global, perda de biodiversidade, impactos sobre o solo, acumulación de residuos, etc.. Impactos agravados coa teoría do desenvolvemento ilimitado imperante ata os anos 70. Pero a finais do século XX xurde a tendencia cara o desenvolvemento sostible, segundo a cal o desenvolvemento humano e a conservación do ambiente global deben ir estreitamente relacionados para non comprometer as capacidades das xeracións futuras.

Aceptada a responsabilidade humana na problemática ambiental é a nosa especie, polo tanto, a que debe cambiar esta realidade. E dende o ámbito escolar ofrécesenos a Educación Ambiental como un instrumento de innegable importancia para cambia-la nosa visión do mundo e pasar a considerarnos un elemento máis na rede de interrelacións do planeta Terra.

Nun primeiro balance a educación ambiental enfróntase a unha serie de actitudes aínda amplamente estendidas na sociedade actual: a consideración do ser humano como o centro do planeta, a estimación da natureza como ben inesgotable, a identificación do progreso coa posesión de bens, a sobrevaloración do modo de vida urbano, a primacía do presente sobre os formularios a medio e longo prazo.....

Por todo esto, debemos propor a Educación Ambiental como unha das ferramentas fundamentais para garantir o futuro do noso alumnado; as súas actitudes e os seus valores co entorno van a incidir positiva ou negativamente no medio, e polo tanto, é fundamental traballar sobre as mesmas.

Dada a amplitude do concepto de medio ambiente parece imposible encadrar o proxecto nunha única materia.Polo tanto seguirase un enfoque interdisciplinario, integrando e relacionando os aportes das diferentes materias.

Proponse ademais para as diferentes etapas do proceso educativo (Educación Infantil, Educación Primaria, e E.S.O.) como un xeito de integrar a toda a nosa comunidade escolar na tarefa de melloralo seu entorno.

Dende os primeiros anos da súa vida, en Educación Infantil, os nenos e nenas comezan a adquirir os valores, hábitos e actitudes que seguirán na súa vida, polo que considérase imprescindible actuar a este nivel, aproveitando a plasticidade do momento para comezar a asentar as bases da súa sensibilidade ambiental. Na Educación Primaria e na E.S.O. considérase fundamental a intervención de cara a asentar coñecementos, actitudes e habilidades de cara á mellora do medio ambiente. Finalmente, búscase a participación especialmente activa , dos alumnos/as da E.S.O. ofrecéndolles a posibilidade de compartir a responsabilidade da formación ambiental dos mais pequenos/as de cara a lograr un futuro mellor para todos.

2.- OBXECTIVOS

O obxectivo xeral do presente proxecto consiste en potencia-lo coñecemento e a comprensión do medio ambiente e as relacións ser humano entorno enmarcadas na situación da problemática actual, así como desenvolver actitudes e aptitudes tendentes ao respecto e valoración positiva do medio.

Para acadar este obxectivo xeral traballaranse os obxectivos específicos:

•  Favorece-lo desenvolvemento das capacidades sensoriais e perceptivas dos participantes nun contexto natural.

•  Fomenta-lo coñecemento básico do medio natural inmediato, e o coñecemento de formas de cultivo sinxelas.

•  Interpretar as relacións do ser humano coa natureza dende un punto de vista global.

•  Acadar comportamentos de respecto e valoración do medio ambiente.

•  Adquirir habilidades básicas de mellora do entorno para estimular unha implicación activa no respecto cara ó medio ambiente.

•  Recuperar activamente as zonas máis degradadas do entorno escolar.

Estes obxectivos específicos desenvolveranse en base ós contidos que aparecen a continuación.

CONTIDOS CONCEPTUAIS

•  Ecosistemas naturais (fluvial e forestal) e antrópicos (agrícola e gandeiro).

•  Relacións do ser humano coa natureza.

•  Coñecemento das plantas e da súa importancia na biosfera.

•  Estudio dos animais domésticos e silvestres no entorno escolar.

•  Tratamento de residuos: recollida selectiva, reciclaxe e compostaxe.

•  Coñecemento de diferentes artes plásticas como as composicións con elementos naturais.

•  Características dos instrumentos e elementos utilizados para manter e coida-la horta, o xardín e o viveiro.

•  Diferentes formas de cultivo, repoboación, semente, etc.

•  Características das plantas, coidado e necesidades, época de semente, etc.

•  Estudio dos factores ambientais e a súa influencia no desenvolvemento das especies coas que se traballa.

•  Aproximación ás técnicas de coidado biolóxico dos animais domésticos.

•  Recoñecemento das árbores e arbustos do recinto do colexio e clasificación das máis destacadas.

•  Técnicas de recuperación de zonas degradadas e estudio das especies dun estanque.

•  Intervencións de mellora das condicións da fauna presente no xardín do colexio.

CONTIDOS PROCEDIMENTAIS

•  Análise da nosa relación co medio.

•  Uso dos sentidos na natureza para o recoñecemento e identificación das características de plantas e animais.

•  Reutilización de residuos orgánicos e inorgánicos: fabricación de obxectos e elaboración de compost.

•  Control progresivo das tarefas necesarias para o mantemento da horta, do viveiro e do xardín.

•  Utilización das técnicas precisas para a recuperación do estanque.

•  Estudio básico de taxonomía para determinar as plantas do xardín.

•  Manexo de tarefas para os coidados naturais dos animais domésticos.

•  Uso de medios para divulgar e compartilas experiencias (internet).

CONTIDOS ACTITUDINAIS

•  Comportamentos axeitados no entorno.

•  Valoración positiva da natureza.

•  Cooperación en e pola natureza.

•  Toma de conciencia da importancia do noso comportamento para o mantemento do medio.

•  Curiosidade científica, interese pola busca de explicacións de feitos e fenómenos.

•  Valora-lo aporte da información transmitida por tódolos participantes.

3.- METODOLOXIA.

Séguese unha metodoloxía activa e participativa. Pretendemos que o alumno/a se integre na súa propia aprendizaxe xunto con outros alumnos e alumnas e o seu mestre, intentando atopar resposta ás preguntas formuladas nos distintos momentos.

Neste proceso o alumno/a vai incorporando as técnicas e estratexias necesarias, obtén información a partir da súa experiencia e dos datos que os nenos/as e o mestre lle proporcionan, e familiarízase con diferentes formas de recollela.

Tratamos ademais de que a aprendizaxe sexa significativa, xa que constantemente estanse xerando conflictos socio-cognitivos que esixen a procura de reequilibracións por parte do alumno/a.

Neste proxecto, experiencia e aprendizaxe están moi relacionadas. As actividades están pensadas para favorece-la interacción entre iguais e cos adultos, e temporalizadas en función dos ritmos naturais do proceso. Neste senso favorécese a interrelación entre alumnos/as de distintas idades, xa que os maiores irán ensinando ós cativos e colaborando no seu proceso de aprendizaxe.

Por ultimo os recursos didácticos a utilizar son os seguintes:

•  A planificación dos mestres.

•  Os contidos, obxectivos xerais e específicos.

•  O uso dun método globalizado de traballo

•  As tarefas relaciónanse coas distintas áreas da experiencia.

•  O xogo como instrumento clave da educación e o crecemento persoal.

4.- ACTIVIDADES

Dúas serán as liñas de actuación que vanse traballar neste proxecto: a) sensibilización cara ó respecto polo medio ambiente; e b) interacción coa natureza. Ditas liñas aúñanse este curso nunha meta que lévanos a todos/as a dinamizar e revalorizar os espacios verdes do centro e as súas inmensas posibilidades.

A continuación explícanse as principias actividades programadas nestas liñas de traballo. De cara a facilitala súa comprensión amosaranse por niveis.

EDUCACIÓN INFANTIL

A sensibilización de cara ó medio ambiente realizarase a través do traballo sobre a importancia da vexetación e da fauna na biosfera. No referente a importancia da vexetación os cativos/as ocuparanse do coidado da nosa horta.

Este curso os nenos e nenas de Educación Infantil puxeron en marcha unha pequena horta, e de cara o vindeiro ano pretendemos amplialo espacio, os cultivos,...e mellorar na proposta dunha agricultura ecolóxica, especialmente na comprensión desta perspectiva pola banda dos cativos/as.

Para traballar a importancia da fauna na biosfera e o respecto de cara a ela, instalaremos un galiñeiro no patio dos máis pequenos. Eles responsabilizaranse do seu coidado e alimentación, e procuraremos integrar as galiñas na vida do centro. Neste ámbito tamén traballaremos dende a perspectiva da gandería ecolóxica.

Os nosos cativos seguirán o curso próximo coas tarefas de compostaxe: recoller residuos, separalos, e utilizalos residuos orgánicos para a fabricación de compost.

EDUCACIÓN PRIMARIA

O traballo en Educación Primaria diversifícase por niveis, de tal xeito que as propostas suxeridas son as seguintes:

Primeiro Ciclo de Educación Primaria : Centraranse na recollida selectiva. De cara á sensibilización traballarán nas aulas a importancia da recollida selectiva, o xeito de facela,.... E completarán este traballo coa colocación de papeleiras axeitadas á recollida selectiva nas súas aulas e no patio que utilizan como lugar de esparcimento.

Segundo ciclo de Educación Primaria : Este nivel vai continualo traballo iniciado neste curso de cara a rehabilitar algunhas das zonas axardinadas do centro. Neste xeito este ano ocuparanse dunha nova parcela e do coidado da rehabilitada neste curso. Nestas tarefas traballarán xuntos cos nenos/as de terceiro ciclo de Educación Primaria, De cara a sensibilización co medio ambiente traballarase nas aulas a importancia do coidado da natureza e os xeitos de facelo. Deste xeito, ocuparanse do estudio e procura de sementes, bulbos, esquexes e plantas, así como da preparación da terra, a plantación e os coidados do xardín.

Nesta liña de revalorización dos espacios verdes do centro, os nenos/as realizarán un inventario dos árbores e arbustos do colexio, e a súa conseguinte señalización con carteis feitos por eles mesmos. Tras facer este inventario confeccionarán un gran plano onde quede reflectidos os principias tipos de árbores e arbustos do centro e a súa localización.

Terceiro Ciclo de Educación Primaria : Ademais dos traballos no xardín e as actividades con eles relacionados, terceiro ciclo proponse un gran reto: Recuperar un vello estanque que temos no centro. Dito estanque leva nunha situación de “mínimos” bastante tempo, e os nenos/as traballarán dende a importancia da auga na vida ata a recuperación deste espacio. Limparán o estanque, plantarán especies acuáticas e encargaranse do coidado dos seus habitantes. De novo, as intervencións neste ámbito proporanse dende a perspectiva dun coidado ecolóxico.

EDUCACIÓN SECUNDARIA OBRIGATORIA

Como no presente curso, participan os alumnos/as de Primeiro ciclo da ESO. Nas aulas traballarase a importancia da flora e da fauna para a vida, e a implicación persoal no seu coidado. As saídas das aulas dirixiranse a tres traballos: a) Axuda ós cativos/as nos traballos de ampliación da horta; b) Confección de Caixas niño para situar no centro e nos seus arredores, e poder deste xeito crear puntos de observación de paxaros; e c) Continuar no traballo de Viveiro Forestal iniciado este curso coa recollida de novos froitos e sementes, a súa plantación, o coidado dos plantados este ano,......

Xa dende unha perspectiva xeral hai que indicar outros grupos de actividades que afectan a toda a comunidade educativa e adáptanse as súas posibilidades:

- Plástica: Pretendemos que o traballo dos nenos teña en tódolos casos que sexa posible unha aplicación manual de cara a mellorar a súa asimilación dos conceptos básicos. Esta aplicación ven da man da nosa crenza na importancia da experimentación para facilitalo aprendizaxe.

- Ó mesmo tempo o proxecto pode dar lugar a diferentes traballos relacionados co mesmo nos que poden participar outras áreas como literatura (traballos literarios, relatos,...), historia (xardíns na historia, plantas en canto á súa orixe),... Do mesmo xeito, se proporán celebracións conxuntas da comunidade educativa con motivo de datas sinaladas como o Día da Árbore.

- Finalmente volcaremos a maior parte dos nosos traballos no espacio da Web do colexio dedicado a Voz Natura para deste xeito facer partícipe a toda a comunidade educativa das nosas actuacións.

Na páxina seguinte pódese observar un cronograma que reflicte a distribución das actividades.

  CRONOGRAMA

5.- AVALIACIÓN

O obxectivo da avaliación deste proxecto é amplo, abranguendo dende a comprobación da consecución dos obxectivos ou a detección dos fallos na programación, ata a adaptación das actividades propostas ou a optimización do desenvolvemento das mesmas, en definitiva, trátase de mellorar e optimizar, dun xeito continuado, o proxecto e a súa dinámica.

É importante avaliar constantemente. E non se avalía só o resultado dunha actividade, senón o proceso realizado e a actuación do propio mestre na formulación das actividades.

O sistema de avaliación proposto para este proxecto estructúrase en función do momento de avaliación: antes, durante e despois.

Avaliación Inicial .- Na avaliación inicial informamos sobre a situación do neno/a ó principio do proxecto.

É moi importante a observación diaria, recoller información a través de diálogos e de preguntas, para saber de ónde partimos, qué intereses e gustos teñen os nenos/as; é dicir, buscar información que nos facilite e vencelle o traballo posterior. Neste senso, agás no caso dos máis cativos, faremos unha medida inicial a través de distintas Escalas de Actitudes e Valores de cara ó medio ambiente, que nos permita situar ós nosos rapaces/as neste campo.

Avaliación Continua .- Este tipo de avaliación ten como obxectivo contrasta-la marcha do proxecto. Dita avaliación permite corrixir, axusta-las actividades, crear novas alternativas, valora-los progresos e as dificultades atopadas,... Para este tipo de avaliación utilizarase información procedente dos nenos/as e dos mestres/as.

Para os nenos/as, utilizaranse distintas estratexias como: observación do desenvolvemento das actividades, grao de participación e implicación, se amosan entusiasmo polos descubrimentos, se teñen autonomía de acción e de pensamento, se son capaces de supera-las dificultades e colaboran cos demais...

No caso dos mestres/as, a avaliación realizarase nun apartado específico de reunión bimensual dos mestres. Nesta avaliarase o desenvolvemento das actividades, as dificultades atopadas, o comportamento dos nenos/as... Esta reunión permitirá, polo tanto, axusta-la programación día a día.

En definitiva, este tipo de avaliación permitirá ir mellorando o proxecto tanto sobre a marcha como a curto e medio prazo.

Avaliación Final .- O obxectivo será obter unha visión global e final do funcionamento do proxecto, utilizará ademais da información recollida na avaliación inicial e continua, unha avaliación final dos nenos/as e dos mestres/as.

No caso dos mais cativos (E.Infantil) levarase a cabo algún xogo ou actividade sobre o aprendido na experiencia, para os maiores ademais de distintas actividades de avaliación informal, repetiremos as Escalas de Actitudes e Valores aplicadas ó comezo do proxecto de tal xeito que poidamos ter unha “medida” do efecto da nosa experiencia.

A avaliación final dos mestres realizarase a través dunha reunión final ó rematalo proxecto. Dita avaliación xira basicamente en torno a catro temas: consecución de obxectivos, coordinación, actividades e participantes.